Pytania i odpowiedzi

Odpowiedź: Uzgodnienie pod względem ochrony przeciwpożarowej to potwierdzenie przez rzeczoznawcę, że obiekt spełnia wymogi pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej (w tym z zastosowaniem rozwiązań zamiennych na podstawie postanowienia KW PSP, jeżeli wymogi aktu wykonawczego nie są wypełnione w sposób wprost zapisany w tym akcie) oraz zasadami wiedzy technicznej. Uzgodnienie to również proces konsultacji i wymiany stanowisk między Projektantem a Rzeczoznawcą. 

Rzeczoznawca może uzgodnić projekt zagospodarowania działki lub terenu, projekt architektoniczno-budowlany, projekt techniczny oraz projekt urządzenia przeciwpożarowego bez uwag lub z uwagami.

WAŻNE: W przypadku, gdy przepisy wymagają uzyskania postanowienia Komendanta Wojewódzkiego PSP, projekt nie może być uzgodniony wcześniej, niż po jego uzyskaniu. Postanowienie może zawierać uwagi - na przykład dodatkowe wymagania, których nie ujęto w ekspertyzie.

Odpowiedź: Wykaz projektów obiektów oraz ich części podlegających obowiązkowemu uzgodnieniu znajdziemy w obowiązujących przepisach. Takich aktów prawnych jest kilka, przede wszystkim dwa najważniejsze: Ustawa o ochronie przeciwpożarowej oraz Ustawa prawo budowlane.

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 6b.:

Ogólna klasyfikacja projektów i ich części, których wykaz znajduje się w akcie wykonawczym ustawy. Obowiązkowemu uzgodnieniu podlegają:

1. Projekty obiektów istotnych ze względu na konieczność zapewnienia ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem (wykaz w dalszej części odpowiedzi);  

2. Projekty urządzeń przeciwpożarowych (Co to są urządzenia przeciwpożarowe? - temu zagadnieniu poświęcono kolejny temat w rozdziale "Pytania i odpowiedzi");

Ustawa prawo budowlane:

Ustawa wymienia wprost rodzaje projektów podlegających obowiązkowemu uzgodnieniu:

3. Projekty urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 6,5 kW; 

4. Projekty instalacji zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7 m3, przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych; 

5. Projekty stacji regazyfikacji LNG o pojemności zbiornika magazynowania gazu do 10 m3 , 

6. Projekty stacji regazyfikacji LNG o pojemności zbiornika magazynowania gazu równej lub przekraczającej 10 m3 , stanowiących tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce ; 

7. Projekty mikroinstalacji biogazu rolniczego, o której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. 

Wykaz obiektów podlegających obowiązkowemu uzgodnieniu - Akt wykonawczy do Ustawy o ochronie przeciwpożarowej 

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 2023 r. w sprawie uzgadniania projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno‑budowlanego, projektu technicznego oraz projektu urządzenia przeciwpożarowego pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej; § 3. ust. 1: Obiektami budowlanymi istotnymi ze względu na konieczność zapewnienia ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem, których projekty zagospodarowania działki lub terenu, projekty architektoniczno‑budowlane oraz projekty techniczne wymagają uzgodnienia, są:

1) budynek zawierający strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, ZL II lub ZL V;

2) budynek średniowysoki (SW), wysoki (W) lub wysokościowy (WW), zawierający strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL III lub ZL IV;

3) budynek niski (N) zawierający strefę pożarową o powierzchni przekraczającej 1000 m 2, zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL III, obejmującą kondygnację nadziemną inną niż pierwsza;

4) obiekt budowlany inny niż budynek, przeznaczony do użyteczności publicznej lub zamieszkania zbiorowego, w którym przewiduje się możliwość jednoczesnego przebywania w strefie pożarowej ponad 50 osób na powierzchni do 2000 m2;

5) obiekt budowlany zawierający strefę pożarową PM, wolnostojące urządzenie technologiczne lub zbiornik poza budynkami, silos oraz plac składowy albo wiata, jeżeli zachodzi co najmniej jeden z następujących warunków:

a) powierzchnia strefy pożarowej PM przekracza 1000 m2 i gęstość obciążenia ogniowego przekracza 500 MJ/m2,

b) łączna powierzchnia stref pożarowych PM w obiekcie budowlanym przekracza 2000 m2 i gęstość obciążenia ogniowego w tych strefach w przeliczeniu na ich łączną powierzchnię przekracza 500 MJ/m2,

c) powierzchnia strefy pożarowej PM przekracza 5000 m2 ,

d) występuje zagrożenie wybuchem;

6) garaż:

a) wielokondygnacyjny,

b) jednokondygnacyjny zamknięty, wymagający zastosowania urządzenia oddymiającego lub stałego samoczynnego urządzenia gaśniczego wodnego,

c) zawierający w strefie pożarowej stanowiska postojowe przeznaczone dla więcej niż 20 samochodów na stanowiskach wielopoziomowych;

7) obiekt budowlany objęty obowiązkiem stosowania systemu sygnalizacji pożarowej, stałych urządzeń gaśniczych lub dźwiękowego systemu ostrzegawczego, na podstawie przepisów w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, wydanych na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej;

8) stanowisko postojowe dla pojazdu przewożącego towary niebezpieczne oraz parking, na który jest usuwany pojazd przewożący towary niebezpieczne;

9) obiekt budowlany stanowiący źródło wody do celów przeciwpożarowych, w tym sieć wodociągowa przeciwpożarowa z hydrantami zewnętrznymi, przeciwpożarowy zbiornik wodny, oraz stanowisko czerpania wody do celów przeciwpożarowych;

10) tunel o długości ponad 100 m przeznaczony do ruchu pojazdów lub pieszych;

11) obiekt jądrowy;

12) obiekt budowlany z instalacją fotowoltaiczną o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 50 kW;

13) drogi pożarowe do obiektów, o których mowa w pkt 1–7, 11 i 12, niestanowiące dróg publicznych, wymagane przepisami rozporządzenia wydanego na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.

podstawa prawna: 

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, § 2 ust. 1  pkt 9.

Odpowiedź: Niezamknięty katalog urządzeń przeciwpożarowych będący ich definicją znajduje się w ww. rozporządzeniu:

Urządzenia przeciwpożarowe - należy przez to rozumieć urządzenia (stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie) służące do zapobiegania powstaniu, wykrywania, zwalczania pożaru lub ograniczania jego skutków, a w szczególności: stałe i półstałe urządzenia gaśnicze i zabezpieczające, urządzenia inertyzujące, urządzenia wchodzące w skład dźwiękowego systemu ostrzegawczego i systemu sygnalizacji pożarowej, w tym urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe, urządzenia odbiorcze alarmów pożarowych i urządzenia odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych, instalacje oświetlenia ewakuacyjnego, hydranty wewnętrzne i zawory hydrantowe, hydranty zewnętrzne, pompy w pompowniach przeciwpożarowych, przeciwpożarowe klapy odcinające, urządzenia oddymiające, urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu i ograniczające jego skutki, kurtyny dymowe oraz drzwi, bramy przeciwpożarowe i inne zamknięcia przeciwpożarowe, jeżeli są wyposażone w systemy sterowania, przeciwpożarowe wyłączniki prądu oraz dźwigi dla ekip ratowniczych.

podstawa prawna: Ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 6d ust. 1 pkt 2 ; forma uzgodnienia cyfrowego: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 2023 r. w sprawie uzgadniania projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno‑budowlanego, projektu technicznego oraz projektu urządzenia przeciwpożarowego pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej.

Odpowiedź: TAK. W takim przypadku uzgodnienie projektu potwierdza się przez opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym oraz wydaniem dla niego karty uzgodnienia opatrzonej tym podpisem.

podstawa prawna: § 4. ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 2023 r. w sprawie uzgadniania projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno‑budowlanego, projektu technicznego oraz projektu urządzenia przeciwpożarowego pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej.

Odpowiedź: Podstawę uzgodnienia stanowią niezbędne do stwierdzenia zgodności projektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej dane dotyczące warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu budowlanego, zależne od jego przeznaczenia, sposobu użytkowania, prowadzonego procesu technologicznego, sposobu magazynowania lub składowania, warunków technicznych oraz występujących w nim zagrożeń pożarowych.

podstawa prawna: Ustawa o ochronie przeciwpożarowej, art. 6d ust. 2; Ustawa prawo budowlane, pkt 3 lit. c

Odpowiedź: Rzeczoznawca przesyła zawiadomienie o uzgodnieniu projektu budowlanego Komendantowi Wojewódzkiemu Państwowej Straży Pożarnej właściwemu dla miejsca lokalizacji inwestycji w terminie 14 dni od dnia uzgodnienia. Zawiadomienie o uzgodnieniu zawiera oznaczenie autora projektu, nazwę i lokalizację obiektu oraz szczegółowe dane dotyczące warunków ochrony przeciwpożarowej. 

W przypadku projektu, któremu (na podstawie przepisów odrębnych) nadano klauzulę „tajne” albo „ściśle tajne”, nie sporządza się zawiadomienia o jego uzgodnieniu.

Rzeczoznawca wysyła zawiadomienie o uzgodnieniu projektów istotnych ze względu na konieczność zapewnienia ochrony życia (...), a także w przypadku projektów obiektów, których do zawiadomienia obligują zapisy Ustawy prawo budowlane (np. instalacje PV o mocy zainstalowanej większej niż 6,5kW oraz biogazownie biogazu rolniczego).

Odpowiedź: TAK. Rozwiązania z zakresu klas odporności ogniowej elementów budowli ochronnej, warunki ewakuacji, rozwiązania techniczne występujące w ukryciu, schronie, miejscu doraźnego schronienia są analizowane i opiniowane.

podstawa prawna: Ustawa o ochronie przeciwpożarowej Art. 11g;  art. 11n ust. 1

Prawno do wykonywania zawodu rzeczoznawcy przyznaje, w drodze powołania, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej.

Nadzór nad działalnością rzeczoznawców sprawuje Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej przy pomocy komendantów wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej.

podstawa prawna: Ustawa o ochronie przeciwpożarowej Art. 11i ust. 2 pkt 4

Komeptencje i wiedza Rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych podlegają nieustannej weryfikacji, stąd każdy Rzeczoznawca jest ustawowo zobligowany do podnoszenia swoich kwalifikacji, znajomości zmieniającego się prawa i ewoulujących zasad wiedzy technicznej. Sposób samodzielnego podnoszenia kwalifikacji jest również ściśle określony przez ustawę i skrupulatnie, co rok, rozliczany przez Komendanta Głównego PSP.

podstawa prawna: 

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 4 ust. 2, 2a; art. 11i. ust. 1, pkt 2-4 - zakres uprawnień rzeczoznawcy

Odpowiedź: Rzeczoznawca jest osobą wykonującą czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o której mowa w art. 4 ust. 2a ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

Rzeczoznawca uprawniony jest nie tylko do uzgadniania projektów, ale również wykonywania opracowań z zakresu ochrony przeciwpożarowej, takich jak ekspertyzy, scenariusze pożarowe, instrukcje bezpieczeństwa pożarowego (IBP), oceny zagrożenia wybuchem (OZW), dokumenty zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW), operaty pożarowe, opinie.

Przykładowe wymogi sporządzenia ww. opracowań:

a) ekspertyza stanu ochrony przeciwpożarowej - niezbędna przy odstępstwach od przepisów techniczno-budowlanych oraz stosowaniu rozwiązań zamiennych z zakresu przepisów przeciwpożarowych, przy zmianie sposobu użytkowania, która pociąga za sobą zmianę warunków ochrony przeciwpożarowej (więcej szczegółowych informacji znajduje się w zakładce "Ekspertyzy");

b) scenariusz pożarowy - jako część uzgodnienia projektu technicznego w przypadku stosowania w obiekcie systemu sygnalizacji pożarowej, stałych urządzeń gaśniczych, urządzeń oddymiających lub urządzeń zapobiegających zadymieniu (więcej szczegółowych informacji znajduje się w zakładce "Inne opracowania" );

c) instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP) - wymagana dla obiektów (z wyjątkami) niebędących budynkami mieszkalnymi (więcej szczegółowych informacji znajduje się w zakładce "Inne opracowania");

d) ocena zagrożenia wybuchem (OZW) - wymagana tam, gdzie są prowadzone procesy technologiczne z użyciem materiałów mogących wytworzyć mieszaniny wybuchowe lub w których materiały takie są magazynowane (więcej szczegółowych informacji znajduje się w zakładce "Inne opracowania");

e) dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) - wymagany, gdzie na podstawie przepisów BHP występuje możliwość wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej (więcej szczegółowych informacji znajduje się w zakładce "Inne opracowania");

f) operat przeciwpożarowy - wymagany jako załącznik do wniosku o zezwolenie na zbieranie odpadów w oparciu o Ustawę o odpadach;

g) opinia - Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie § 4 ust. 2 pkt 2 - potwierdzenie spełnienia wymagań ppoż. przez obiekty inne niż należące do XIV, XVII lub IX kategorii obiektów budowlanych; może dotyczyć dowolnego rozwiązania w zakresie spełnienia wymagań ochrony przeciwpożarowej.

Obowiązujące przepisy to akty prawne opublikowane w wydawnictwach urzędowych: Dzienniku Ustaw oraz Monitorze Polskim, wydawanych przez Prezesa Rady Ministrów. W przypadku prawa europejskiego są to akty prawne w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 

Akty prawne: rys według ważności: Konstytucja -> Ustawa -> Akty wykonawcze (Rozporządzenia) -> [pośrednio: przywołane wprost w rozporządzeniu normy]

Źródła wiedzy technicznej: normy polskie (np. PN-B), normy europejskie (EN) oraz normy polskie przenoszące normy europejskie (PN-EN), a także zagraniczne (np. VdS, NFPA, CEN/TS) lub uznane standardy wiedzy technicznej (jak na przykład Wytyczne SITP, Wytyczne CNBOP).

Decyzje Parlamentu Europejskiego: np. Decyzja komisji z dnia 6 marca 2006 r. ustanawiająca klasy reakcji na ogień niektórych wyrobów budowlanych w odniesieniu do drewnianych pokryć podłogowych, paneli z litego drewna oraz płyt okładzinowych.

I. Niespełnienie wprost przepisów przeciwpożarowych

podstawa prawna: Ustawa o ochronie przeciwpożarowej art. 6a ust. 1: Wymagania ochrony przeciwpożarowej dotyczące obiektów budowlanych lub terenów mogą być w przypadkach określonych w przepisach dotyczących ochrony przeciwpożarowej spełnione w sposób inny niż określony w tych przepisach (...), ust. 2: Komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej właściwy dla miejsca lokalizacji inwestycji na uzasadniony ekspertyzą techniczną wniosek inwestora lub właściciela obiektu budowlanego lub terenu, którego dotyczą rozwiązania zamienne w stosunku do wymagań ochrony przeciwpożarowej, może, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (...).

WAŻNE: Ustawa mówi o wniosku uzasadnionym ekspertyzą. Rozwiązania zamienne mogą dotyczyć obiektów istniejących oraz projektowanych.

podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych

§ 8 ust. 3 Rozwiązania zamienne zapewniające niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu, uzgodnione z KW PSP dotyczące przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę

§13 ust. 4: Rozwiązania zamienne zapewniające niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu, uzgodnionych z KW PSP dotyczące doprowadzenia drogi pożarowej

Rozporządzenie z dn. 7 czerwca 2010 r. o ochronie przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, §1 ust. 2: 2. W przypadkach szczególnie uzasadnionych uwarunkowaniami lokalnymi, wskazanymi w ekspertyzie technicznej 

Rzeczoznawcy  do  spraw  zabezpieczeń  przeciwpożarowych,  dopuszcza  się,  w uzgodnieniu  z właściwym  miejscowo  komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, stosowanie rozwiązań zamiennych w stosunku do wymienionych w § 19, § 23, § 24 i § 25 ust. 1, 2, 5 i 6 oraz w § 27 ust. 1 i 2, § 28 ust. 1, § 29 ust. 1 i § 38 ust. 1, zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu.

UWAGA: rozwiązania zamienne można zastosować wyłącznie w określonych przypadkach (np. nie można zastosować odstępstwa od wykonania oceny zagrożenia wybuchem).

II. Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych

podstawa prawna: Ustawa prawo budowlane

art. 9 ust. 3 pkt 5: odstępstwo od przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego:

a) ekspertyza

b) postanowienie KW PSP w przypadku obiektów istotnych ze względu na konieczność zapewnienia ochrony życia (...)

art. 9 ust. 6: w przypadku nadbudowy, rozbudowy, przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania (...) odstępstwo w oparciu o zgodę KW PSP, bez upoważnienia ministra

III. Zmiana sposobu użytkowania

podstawa prawna: Ustawa prawo budowlane art. 71 ust. 2a: Zmiana sposobu użytkowania polegająca na podjęciu lub zaniechaniu w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego - wymagana ekspertyza rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych

WAŻNE: W przypadku budynków i terenów wpisanych do rejestru zabytków lub obszarów objętych ochroną konserwatorską na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - ekspertyza techniczna, powinna w pierwszej kolejności zostać uzgodniona z właściwym komendantem wojewódzkim PSP, a następnie uzgodniona z wojewódzkim konserwatorem zabytków. W przypadku zastrzeżeń wojewódzkiego konserwatora zabytków, mających wpływ na wcześniejsze postanowienie KW PSP w zakresie wymagań ochrony przeciwpożarowej, komendant wojewódzki PSP zastrzeżenia te powinien rozpatrzyć, a w uzasadnionych przypadkach uwzględnić je i dokonać stosownej zmiany wcześniejszego postanowienia. Zakres ekspertyzy określa dokument wydany przez KG PSP Biuro Rozpoznawania Zagrożeń: Procedury organizacyjno-techniczne w sprawie spełnienia wymagań w zakresie bezpieczeństwa pożarowego w inny sposób niż to określono w przepisach techniczno-budowlanych, w przypadkach wskazanych w tych przepisach, oraz stosowania rozwiązań zamiennych, zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej, w przypadkach wskazanych w przepisach przeciwpożarowych.